Ադրբեջանի դատարանը հաստատում է Ալիևի կողմից հայ պատանդների անարդարացի բանտարկությունը

Վաշինգտոն – Հայ պատանդների անարդար բանտարկությունը շարունակվում է։ Այս ամսվա սկզբին Ադրբեջանի վերաքննիչ դատարանը մերժեց հայ պատանդների, այդ թվում՝ Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղ) նախկին պաշտոնյաների կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքները, որոնցով պահանջվում էր չեղյալ համարել Բաքվի ռազմական դատարանի կողմից կայացված անօրինական և քաղաքական դրդապատճառներով դատավճիռները, հաղորդեց Ամերիկայի հայկական համագումարը (Համագումար)։

2026թ.-ի փետրվարին Բաքվի ռազմական դատարանը հինգ հայ պատանդներին, այդ թվում՝ Արցախի նախկին նախագահ Արայիկ Հարությունյանին, Արցախի պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար Լևոն Մնացականյանին, Դավիթ Մանուկյանին, Դավիթ Իշխանյանին և Դավիթ Բաբայանին դատապարտեց ցմահ ազատազրկման։ Արցախի ևս երկու նախկին նախագահներ՝ Արկադի Ղուկասյանը և Բակո Սահակյանը, դատապարտվել են 20 տարվա ազատազրկման, ըստ տեղեկությունների՝ ադրբեջանական օրենսդրությամբ նախատեսված պատժի տարիքային սահմանափակումների պատճառով։ Մյուս հայ պատանդները ստացել են 15-ից 19 տարվա ազատազրկման ժամկետներ:

Միջազգային իրավաբանների հանձնաժողովի (ICJ) կողմից 2026թ.-ի մայիսին հրապարակված «Արդարադատությունը ճնշման տակ. փաստաբանների անկախությունը և արդար դատաքննության իրավունքը Ադրբեջանում» անկախ զեկույցը բացահայտում է Ալիևի ռեժիմի արդարադատության համակարգի կառուցվածքային և ինստիտուցիոնալ թերությունները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Լեռնային Ղարաբաղի նախկին պաշտոնյաների դեմ իրականացված անօրինական դատավարություններին։ Այս դատավարությունները լայնորեն դատապարտվել են որպես քաղաքական շոու դատավարություններ, որոնք զուրկ են որևէ իրական իրավական հիմքից։ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը ևս մեկ անգամ հաստատում է Ադրբեջանում դատական ​​համակարգի ձախողումը եւ ընդգծում ռեժիմի շարունակական ջանքերը՝ թաքցնելու իր միջազգային մարդասիրական իրավունքի կոպիտ խախտումները պետականորեն կազմակերպված կեղծ դատավարությունների միջոցով։

Դատարանի որոշումը անտեսում է ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի կարևորագույն քվեարկությունը: Հանձնաժողովը հուլիսին երկկուսակցական ձայների 44-7 առավելությամբ ընդունեց փոփոխություն, որով կոչ էր արվում Ադրբեջանին անհապաղ և անվերապահորեն ազատ արձակել բոլոր հայ պատանդներին:

2025թ․-ի օգոստոսին, Սպիտակ տանը հայ-ադրբեջանական համաձայնագրի ստորագրման շրջանակներում, նախագահ Թրամփը ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին ասաց, որ անձամբ կբարձրացնի հայ պատանդների ազատ արձակման հարցը Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ։

«Ադրբեջանի վերաքննիչ դատարանի որոշումը ցույց է տալիս, որ Ալիևի ռեժիմը մտադիր է շարունակել խախտել միջազգային նորմերը և իր ստանձնած պարտավորությունները՝ ի հաշիվ հայ պատանդների, ինչի համար Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը հստակ ուղերձ էր հղել՝ անհապաղ և անվերապահորեն ազատ արձակել նրանց»,- ասաց Համագումարի Կոնգրեսական հարաբերությունների գծով տնօրեն Մարիամ Խալոյանը։

«Այս դատարանի որոշումները լուրջ խոչընդոտ են իրական խաղաղության համար», - շարունակեց Խալոյանը։ «Գլոբալ Մագնիտսկու և այլ պատժամիջոցներ պետք է կիրառվեն պատասխանատու ադրբեջանցի պաշտոնյաների նկատմամբ, ինչպես դա արել են Միացյալ Նահանգները և այլ երկրներ մարդու իրավունքների խախտումների կոպիտ դեպքերի համար»։

Համագումարը շարունակում է կոչ անել Միացյալ Նահանգներին և նրա միջազգային գործընկերներին՝ ակտիվացնել դիվանագիտական ​​ջանքերը և կիրառել բոլոր հասանելի մեխանիզմները՝ Ադրբեջանում պահվող բոլոր հայ պատանդների ազատ արձակումն ապահովելու համար։ Վստահելի զեկույցներ, որոնք փաստագրում են ֆիզիկական բռնություններ և հայ բանտարկյալների առողջության վատթարացում, ընդգծում են հետևողական և արդյունավետ քայլերի հրատապ անհրաժեշտությունը՝ փրկելու նրանց կյանքերը և վերջ դնելու Ալիևի ռեժիմի կողմից մարդու հիմնարար իրավունքների բացահայտ անտեսմանը:

Ամերիկայի հայկական համագումարը հիմնադրվել է 1972 թվականին: Այն ամենամեծ համազգային, անկուսակցական, հասարակական կազմակերպությունն է Վաշինգտոնում, որն օժանդակում է հայկական հարցերի ճիշտ ըմբռնմանն ու լուսաբանմանը: Համագումարը 501(c)(3) կարգավիճակով հարկերից ազատված անդամակցական կազմակերպություն է:

###

NR #2026-31