Ամերիկայի հայկական համագումար. խաղաղության ձևաչափը պետք է ապահովի անվտանգություն, արդարություն ու հաշվետվողականություն

Վաշինգտոն – Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև «Խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման» մասին համաձայնագրի նախաստորագրումը, զուգորդված անցյալ շաբաթ Միացյալ Նահանգների նախագահի վկայությամբ ստորագրված «Համատեղ հռչակագրի» հետ՝ կարևոր դիվանագիտական ​​հանգրվան է։ Այնուամենայնիվ, դրա իրական նշանակությունը կախված կլինի նրանից, թե արդյոք այն իրական առաջընթաց կապահովի անվտանգության, մարդասիրական և ինքնիշխանության չլուծված մարտահրավերների հարցում, որոնք շարունակում են սպառնալ երկարատև խաղաղությանը։

Ամերիկայի հայկական համագումարն ընդգծեց, որ խաղաղությունը անհնար է առանց անհապաղ և ստուգելի քայլերի՝ ուղղված հետևյալ խնդիրների լուծման վրա.

• Բաքվում պահվող հայ ռազմագերիների և կալանավորված քաղաքացիական անձանց անհապաղ ազատ արձակում՝ լիարժեք համապատասխանելով միջազգային մարդասիրական իրավունքին և նախկինում ստանձնած պարտավորություններին։

• Ադրբեջանական զորքերի դուրսբերում Հայաստանի ինքնիշխան տարածքից և միջազգայնորեն ճանաչված սահմանների վերականգնում։

• 2023թ․-ի Ադրբեջանի հարձակման ընթացքում 120,000 հայերի էթնիկ զտման հետևանքով առաջացած մարդասիրական ճգնաժամի լուծում, ներառյալ իրենց պատմական հայրենիք վերադառնալու իրավունքը՝ անվտանգության, ժողովրդավարության և մշակութային ժառանգության ու կրոնական վայրերի լիակատար պաշտպանության ապահովմամբ։

• Արդարադատության միջազգային դատարանի կողմից կայացված պարտադիր ժամանակավոր միջոցառումների լիակատար պահպանում։

Ինչպես անցյալ տարի հայտարարեց նախագահ Դոնալդ Թրամփը. «120,000 քրիստոնյաներ սարսափելի կերպով հալածվեցին ու բռնի տեղահանվեցին Արցախում»։ Նա խոստացավ «պաշտպանել հալածվող քրիստոնյաներին» և Սպիտակ տանը կայացած հանդիպման ժամանակ խոստացավ խնդրել Ալիևին ազատ արձակել գերի պահվող 23 քրիստոնյաներին: Մենք կոչ ենք անում Միացյալ Նահանգներին այս խոսքերը վերածել հստակ, չափելի գործողությունների:

Միջազգային խաղաղության և բարգավաճման (TRIPP)՝ Թրամփի ուղու վերաբերյալ սպասվող լրացուցիչ մանրամասների հետ մեկտեղ, ԱՄՆ ներգրավվածությունն այժմ ուղղակիորեն կապված է Հարավային Կովկասի ապագայի հետ։ Հաշվի առնելով, որ տարածաշրջանային կապերը որոշ ժամանակ է ինչ քննարկվում են, Հայաստանի շահերից է բխում, որ նման ցանկացած պայմանավորվածություն մշակվի ԱՄՆ-ի ակտիվ մասնակցությամբ՝ ապահովելու համար, որ դրանք կնպաստեն Հայաստանի անվտանգությանն ու բարգավաճմանը, և որ դրանք կներառեն երաշխիքներ՝ կանխելու հարկադրանքը, ագրեսիայի վերսկսումը կամ Հայաստանի ինքնիշխանության խաթարումը։

Ամերիկայի հայկական համագումարը հորդորում է շարունակել Ազատության աջակցության ակտի 907 Բանաձևի կիրառումը մինչև Ադրբեջանի կողմից իր պարտավորությունների լիարժեք կատարումը, և խորհուրդ է տալիս, որ ցանկացած երկարատև համաձայնագիր ներառի.

• Զորքերի դուրսբերման, բանտարկյալների ազատ արձակման և մարդասիրական պարտավորությունների կատարումը մշտադիտարկելու ստուգման մեխանիզմներ։

• Խախտումների համար ավտոմատ հետևանքներ, ներառյալ աջակցության կասեցում և թիրախային պատժամիջոցներ՝ Միացյալ Նահանգների ու միջազգային հանրության աջակցությամբ։

Հարավային Կովկասում տևական խաղաղություն չի հաստատվի միայն թղթի վրա գրված խոսքերով։ Այն պահանջում է պարտավորությունները ստանձնելու կամք, խախտումներին դիմակայելու քաջություն և հաշվետվողականությունն ապահովող մեխանիզմներ։ Ամերիկայի հայկական համագումարը պատրաստ է համագործակցել Միացյալ Նահանգների, միջազգային գործընկերների և բոլոր շահագրգիռ կողմերի հետ՝ ապահովելու, որ այս ձևաչափը հանգեցնի իրական անվտանգության, արդարության և այնպիսի ապագայի, որտեղ հայերը կարող են ազատ և արժանապատիվ ապրել իրենց նախնիների հողում։

Ամերիկայի հայկական համագումարը հիմնադրվել է 1972 թվականին: Այն ամենամեծ համազգային, անկուսակցական, հասարակական կազմակերպությունն է Վաշինգտոնում, որն օժանդակում է հայկական հարցերի ճիշտ ըմբռնմանն ու լուսաբանմանը: Համագումարը 501(c)(3) կարգավիճակով հարկերից ազատված անդամակցական կազմակերպություն է:

###

NR# 2025-34